Nho – Lão – Phật

Giáo lý Phật như Mặt trời, Giáo lý của Đức Lão tử như Mặt trăng, còn Giáo lý của Đức Khổng Tử như Ngôi sao.

 

1. Đạo Nho: được Khổng Tử lập nên, là một hệ thống đạo đức, triết lý và tôn giáo. Theo Nho giáo, việc đầu tiên ở mỗi người là phải: tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Nghĩa là “Khi bản thân tu luyện, gia tộc hài hòa. Gia tộc hài hòa, đất nước mới được thịnh trị. Khi đất nước thịnh trị, khắp nơi sẽ được thái bình. Từ bậc quân vương cho đến kẻ dân thường trăm họ, tất cả phải coi tu luyện bản thân là đều quan trọng.” Ngoải ra, Khổng Tử còn dạy con cái phải hiếu kính với cha mẹ, phải đem chữ Hiếu làm đầu.
Tôn chỉ của đạo Nho là: đạo Tam Cương (Quân – Thần; Phụ – Tử; và Phu -Thê) và phép Ngũ Thường (Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín) dành cho nam. Bên cạnh đó cũng có Tam Tòng (tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử), vàTứ Đức (Công, Dung, Ngôn, Hạnh) cho nữ. Giáo lý của đạo Nho được tóm tắt và diễn giải trong bộ Tứ Thư (Đại học, Trung Dung, Luận ngữ và Mạnh Tử) và Ngũ Kinh (Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh Lễ, Kinh dịch và Kinh Xuân Thu).
Cốt yếu của Nho giáo là loài người phải có lòng Nhân, không giết hại lẫn nhau. Con người, ai cũng phải sống. Cuộc đời vốn là bể khổ, ai ai rồi cũng sẽ chết. Vậy nên nếu phải chết vì luyến ái, dục vọng thì sẽ khổ hơn gấp ngàn lần, thì tại sao chúng ta không chết nhẹ nhàng, thanh thản. Đức Khổng Tử chỉ tập trung đến hiện tại, không nên nghĩ về quá khứ làm chi vô ích, hay nghĩ đến vị lai làm gì cho nhọc lòng. Theo giáo lý của Ngài là con người không nên tham lam, nhưng Ngài lại dạy phải bảo thủ cái có, phải giữ gìn vật chất; con người không nên giết nhau, nhưng lại dạy phải ham sống; con người không nên hơn thua, nhưng lại dạy con người đều phải có danh lợi; con người không nên chia rẽ, nhưng lại đặt tên xã hội, gia đình, con người. Có thể hiểu nếu con người giữ gìn vật chất chẳng phải đang tích trữ cái tham hay sao? Con người nếu muốn sống cho riêng mình thì có chắc họ sẽ không hại người khác để giữ cái sống cho mình hay sao? còn nếu con người ai cũng xem trọng danh lợi, họ lại ngầm tranh đua hay sao? Khi Ngài đặt tên cho xã hội, gia đình, con người như thế thì không phải đang phân tầng, chía rẽ con người hay sao? Đó là cái thất bại của Khổng Tử.
2. Đạo Lão: ra đời khi cuốn “Đạo đức kinh”  của Lão Tử – một triết gia nổi tiếng của Trung Quốc xuất hiện. Đạo giáo được xem như một nhánh triết học của Tôn giáo Trung Quốc. Lão Tử cùng thời với Khổng Tử nhưng lớn tuổi hơn nhiều. Theo đức Lão Tử, nguyên thủy của vạn vật và vũ trụ là Đạo. Đạo Lão quan niệm rằng: Trời đất sinh ra muôn loài, vạn vật, nhưng không phải để ăn thịt nhau, chỉ có vạn vật làm những cái chúng thích để sống.
Triết lý của Lão Tử tập trung vào chữ ĐẠO. Ông quan niệm rằng Đạo là mẹ của vũ trụ, vạn vật, một khái niệm không thể mô phỏng hay hình dung bằng lý trí mà chỉ có thể cảm nhận bằng tâm linh. Về thái độ xử thế và hành động, Lão Tử chủ trương “thanh tịnh, vô vi”. Lý Vô vi của Lão Tử là Vô cầu, vô tranh, vô đoạt, vô chấp. Mọi sự việc biến cố trên trái đất này là do sự vận hành của Đạo. Được, mất, thành, bại, sống chết cũng chỉ là nhất thời. Ta cứ sống ung dung, tự tại, phấn đấu vừa đủ để sinh tồn hài hòa cùng đồng loại.

 

Theo Đức Lão Tử: cái có là ở trong cái không. Ngài sống  không có xã hội, gia đình, bà con, không của cải, danh vọng, miếng ăn…. Ngài chấp không, cả thảy đều không. Chúng sanh không ai lo cho tâm hồn ai được, không ai làm phiền ai được. Vạn vật là đất, nước, lửa, gió mà thôi. Không ai giết tâm hồn ai được vì là nó tự sống lấy thì phiều lụy với nhau mà làm gì. Người ta phải lo tu tâm, lánh bỏ thói đời giả dối. Đức Khổng Tử làm cho thái bình, còn Đức Lão Tử làm cho thái bình vĩnh viễn. Cũng như một người cầm binh khí là để ra trận dẹp loạn để thái bình, nhưng thái bình rồi mà vẫn cầm binh khí thì thể nào cũng sẽ tự làm loạn lại mà thôi. Vậy nên việc bỏ binh khí trong thời bình sẽ như sự giải thoát đi tu.
Trong đời ai muốn chết mà nhớ đến đức Khổng Tử sẽ sống trở lại, ai buồn mà nhớ đến đức Lão Tử sẽ vui trở lại.
3. Phật giáo:  do Phật Thích Ca Mâu Ni sáng lập nên. Ngài đã giác ngộ, thấu suốt chân lý vi diệu của vạn vật. Ngài thấy được đời người là bể khổ trầm luân hết kiếp này đến kiếp khác bị đọa đày bởi quy luật nhân quả không bao giờ thoát được. Con đường tu hành rất cam go, nhưng nếu tin tưởng và quyết tâm sẽ dẫn tới giải thoát khỏi luân hồi để niết bàn. Giáo lý của đạo Phật còn gồm cả lòng từ bi, hỷ xả, thương xót đồng loại và cả chúng sinh.
Phật giáo cao hơn và rộng hơn cả Đạo giáo và Nho giáo. Ngài không dòm ngó đến chết sống, không nhìn đến nhục dục của con người. với Ngài đời ra sao cũng được. Ngài dạy con người nhân – quả, đừng mê muội, khổ hay vui cũng nên an lòng. Không dâm dục chẳng sanh thì đâu có giết, không có giết thì đâu có sanh; hay không khổ thì đâu có ác, không ác thì đâu có khổ. Chúng sanh phải biết tâm yên lặng mình. Sự sống của chúng sanh được sanh ra bởi nhân duyên, con của tứ đại, như những cọng cỏ sinh ra từ đất, chỉ là tự nhiên thôi, không bận rộn chi cả. Không ác thì khỏi thiện, không tham lam thì khỏi bố thí, không giết thì khỏi cứu, không mê thì khỏi tỉnh, không giận hờn thì không nhẫn nhục, không giải đãi thì khỏi siêng năng. Vậy nên giác ngộ rồi là trơ trơ có phải hay hơn không?
 Đức Phật là thầy dạy đạo, Đức Lão Tử là đang tu, còn Đức Khổng Tử chỉ mới khởi hành tu.
  • Điểm tương đồng của tam đạo: Cả 3 đều mang tính vị tha, bao dung, độ lượng, xóa bỏ được cái ta vị kỷ, nhỏ bé và những cái tư lợi nhỏ nhen.
  • Điểm khác nhau của tam đạo: Nho giáo có phần năng động hơn, vì đây là đạo của người quân tử, phải tự rèn luyện phấn đấu để có khả năng giúp ích cho đời. Còn Phật giáo và Đạo giáo thì chủ trương ôn hòa, trầm tỉnh và hướng nội.
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: